საქართველოში, კერძოდ მცხეთასთან ახლოს (საგურამოსა და წიწამურის მიდამოებში), მდებარეობს საბჭოთა კავშირის ერთ-ერთი ყველაზე გასაიდუმლოებული და მასშტაბური ობიექტი — „ობიექტი №1100“, რომელიც სამხედრო კავშირგაბმულობის სისტემაში ცნობილი იყო პირობითი სახელით „ზვეზდოჩკა“ (Звёздочка).
ეს არის კლდეში ნაკვეთი, მრავალდონიანი ბუნკერი, რომელიც ცივი ომის დროს ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქის ერთ-ერთ მთავარ სათადარიგო სამეთაურო პუნქტს წარმოადგენდა.
1. დანიშნულება და სტრატეგიული როლი
„ზვეზდოჩკა“ არ იყო უბრალოდ თავშესაფარი; ის იყო მაღალტექნოლოგიური საკომუნიკაციო კვანძი. მისი მთავარი ფუნქციები იყო:
მართვის შენარჩუნება: ბირთვული ომის შემთხვევაში, თუ თბილისში არსებული სამხედრო შტაბი განადგურდებოდა, სარდლობა აქედან გააგრძელებდა ჯარების მართვას.
კავშირი „პერიმეტრთან“: ვარაუდობენ, რომ ეს ბუნკერი იყო იმ გლობალური ქსელის ნაწილი, რომელიც ზემოთხსენებულ სისტემა „პერიმეტრს“ (მკვდარ ხელს) ინფორმაციას აწვდიდა და მისგან ბრძანებებს იღებდა.
ავტონომიურობა: ბუნკერი გათვლილი იყო ასობით ადამიანის ხანგრძლივ (რამდენიმე კვირიან ან თვიან) ცხოვრებაზე სრულ იზოლაციაში.
2. კონსტრუქცია და მასშტაბები
ბუნკერი აშენებულია კლდოვანი მასივის სიღრმეში, რაც მას პირდაპირი ბირთვული დარტყმისგანაც კი იცავდა.
სართულები: ობიექტი შედგება რამდენიმე დონისგან (სხვადასხვა მონაცემით 2-დან 4-მდე ძირითადი ჰორიზონტი).
სექციები: შიგნით განთავსებული იყო სამუშაო კაბინეტები, სამანქანო დარბაზები კომპიუტერებისთვის, რადიოაპარატურის ოთახები, სასადილო, ჰაერის გამწმენდი სისტემები და საძინებლები.
დაცვა: შესასვლელებში დღემდე შემორჩენილია მასიური, მრავალტონიანი ჰერმეტული რკინის კარები, რომლებიც ჰერმეტულობასა და რადიაციულ დაცვას უზრუნველყოფდა.
3. ტექნიკური აღჭურვილობა (წარსულში)
თავის დროზე „ზვეზდოჩკა“ აღჭურვილი იყო უახლესი საბჭოთა აპარატურით:
ჟანგბადის რეგენერაცია: სისტემა, რომელიც ნახშირორჟანგს ჟანგბადად აქცევდა, რათა ბუნკერს გარე სამყაროსთან ჰაერის გაცვლის გარეშე ეარსება.
ავტონომიური ენერგია: უზარმაზარი დიზელ-გენერატორები, რომლებსაც საწვავის დიდი მარაგი ჰქონდათ.
კავშირგაბმულობა: მძლავრი მიწისქვეშა და მიწისზედა ანტენების სისტემა, რომელიც კავშირს ამყარებდა მოსკოვთან, წყალქვეშა ნავებთან და სხვა სტრატეგიულ ობიექტებთან.
4. დღევანდელი მდგომარეობა
საბჭოთა კავშირის დაშლისა და რუსული ჯარების გასვლის შემდეგ, ობიექტი საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს ბალანსზე გადავიდა, თუმცა წლების განმავლობაში ის პრაქტიკულად მიტოვებული იყო.
გაძარცვა: 90-იან წლებში და შემდეგაც, ბუნკერიდან გაიტანეს თითქმის ყველაფერი, რაც ფასეული იყო (ფერადი ლითონები, კაბელები, აპარატურა).
სტალკერები: დღეს „ზვეზდოჩკა“ პოპულარული ადგილია ურბანული მკვლევრებისთვის (სტალკერებისთვის). შიგნით შესვლა სახიფათოა, რადგან ზოგიერთი სექცია დატბორილია, არის ღია შახტები და ჟანგბადის ნაკლებობის რისკი.
ლოკაცია: მიუხედავად იმისა, რომ ობიექტი გასაიდუმლოებული აღარ არის, მისი შესასვლელები შენიღბულია და ჩვეულებრივი გამვლელისთვის რთული შესამჩნევია.
5. რატომ არის ის მნიშვნელოვანი?
„ზვეზდოჩკა“ არის ცივი ომის ეპოქის მონუმენტური ნაგებობა, რომელიც აჩვენებს, თუ რამხელა რესურსს ხარჯავდა საბჭოთა კავშირი საქართველოში სამხედრო ინფრასტრუქტურის შესაქმნელად. ის იყო კავკასიის „ნერვული სისტემის“ ერთ-ერთი მთავარი წერტილი.
იურისტი / ვებგვერდის ადმინისტრატორი.
ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს
სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის მოსამართლის თანაშემწე