სტელა ლიბეკი – „მაკდონალდსის“ წინააღმდეგ

მითი „მილიონიან ყავაზე“

1992 წლის ერთ ჩვეულებრივ დილას, 79 წლის პენსიონერმა სტელა ლიბეკმა ნიუ-მექსიკოს შტატში, „მაკდონალდსის“ ავტო-მომსახურების ფანჯარასთან 49 ცენტად ყავა შეიძინა. რამდენიმე წუთში ეს ფინჯანი ყავა იქცა მიზეზად სასამართლო პროცესისა, რომელიც მსოფლიო მედიის ყურადღების ცენტრში მოექცა. წლების განმავლობაში ამ საქმეს იყენებდნენ „აბსურდული სარჩელების“ სიმბოლოდ, თუმცა სიმართლე, რომელიც სასამართლო დარბაზში გაჟღერდა, ბევრად უფრო შემზარავი და სამართლებრივად დასაბუთებული იყო, ვიდრე უბრალოდ „ცხელი სასმელით“ გამოწვეული უკმაყოფილება.

ინციდენტის დეტალები

სტელა მძღოლის გვერდით იჯდა თავისი შვილიშვილის გაჩერებულ ავტომობილში. მას ყავაში შაქრისა და ნაღების ჩამატება სურდა. ვინაიდან მანქანაში ჭიქის დასადგამი ადგილი არ იყო, მან ჭიქა მუხლებს შორის მოიქცია და თავსახურის მოხდა სცადა. სწორედ ამ დროს მთელი მდუღარე სითხე მის კალთაში დაიღვარა.

ბამბის სპორტულმა შარვალმა სითხე შეიწოვა და სხეულზე მიაკრა. შედეგი იყო კატასტროფული: სტელამ მიიღო მესამე ხარისხის დამწვრობა (კანის სრული სისქის დაღუპვა) სხეულის 6%-ზე. მან საავადმყოფოში 8 დღე გაატარა, გადაიტანა კანის გადანერგვის მტკივნეული ოპერაციები და მომდევნო ორი წლის განმავლობაში ინვალიდის ეტლითა და სპეციალური პროცედურებით მკურნალობდა.

დავის დასაწყისი: დაზარალებულის მოკრძალებული მოთხოვნა

სტელას თავიდან სასამართლოში ჩივილი არ უფიქრია. მან „მაკდონალდსს“ წერილი მისწერა და სთხოვა 20,000 დოლარი — მხოლოდ სამედიცინო ხარჯების დასაფარად. კომპანიამ მას სრულიად დამცინავი თანხა, 800 დოლარი შესთავაზა. სწორედ ამ ქედმაღლობამ აიძულა მოხუცი ქალი, ადვოკატი დაექირავებინა.

სასამართლო პროცესი და შოკისმომგვრელი მტკიცებულებები

პროცესზე ადვოკატებმა წარმოადგინეს ფაქტები, რომლებმაც ნაფიცი მსაჯულები შოკში ჩააგდო:

• ტემპერატურის სტანდარტი: გაირკვა, რომ მაკდონალდსი ყავას 82–88°C ტემპერატურაზე ყიდდა. ასეთი სიმხურვალის სითხე ადამიანის კანს 3-დან 7 წამში ნახშირადაც კი აქცევს.

• წინასწარი ცოდნა: კომპანიამ აღიარა, რომ ბოლო 10 წლის განმავლობაში მათ წინააღმდეგ 700-ზე მეტი საჩივარი იყო შესული დამწვრობების გამო, მათ შორის ბავშვებისგანაც, თუმცა ტემპერატურის დაწევაზე უარი თქვეს.

• კორპორაციული ლოგიკა: მათი არგუმენტი იყო, რომ „მომხმარებელს ცხელი ყავა მოსწონს“ და მაღალი ტემპერატურა უზრუნველყოფდა იმას, რომ ყავა დიდხანს არ გაცივებულიყო მგზავრობისას.

ვერდიქტი: „საჯარიმო ზიანი“

ნაფიცმა მსაჯულებმა დაასკვნეს, რომ მაკდონალდსი იქცეოდა უპასუხისმგებლოდ. მათ სტელას მიაკუთვნეს 160,000 დოლარი კომპენსაციის სახით, თუმცა მთავარი დარტყმა იყო 2.7 მილიონი დოლარი საჯარიმო ზიანის (Punitive Damages) სახით.

ეს ციფრი ჰაერიდან არ მოსულა: მსაჯულებმა გამოთვალეს, რომ ეს იყო თანხა, რასაც მაკდონალდსი ყავის გაყიდვით მხოლოდ ორი დღის განმავლობაში გამოიმუშავებდა. მათ სურდათ, ჯარიმა ყოფილიყო ისეთი სიმძლავრის, რომ კორპორაციას პოლიტიკა შეეცვალა.

დასასრული: სამართლებრივი მემკვიდრეობა

საბოლოოდ, მოსამართლემ ჯარიმის თანხა 480,000 დოლარამდე შეამცირა და მხარეებმა მოგვიანებით საიდუმლო შეთანხმებას მიაღწიეს (სავარაუდოდ, სტელამ 600,000 დოლარამდე მიიღო).

სტელა ლიბეკი 2004 წელს, 91 წლის ასაკში გარდაიცვალა. თუმცა, მისი სახელი სამუდამოდ დარჩა სამართლის სახელმძღვანელოებში. ამ საქმემ აიძულა ყველა კვების ობიექტი, დაეწია სასმელების ტემპერატურა და ჭიქებზე დაეტანა გაფრთხილება: „ფრთხილად, შიგთავსი ცხელია!“.

მიუხედავად იმისა, რომ მედიამ ეს ამბავი „მარტივი გამდიდრების“ ისტორიად მონათლა, სინამდვილეში ეს იყო დავითის გამარჯვება გოლიათზე, სადაც სამართალმა დაამტკიცა, რომ ადამიანის უსაფრთხოება უფრო მაღლა დგას, ვიდრე კორპორაციული მოგების მარჟა.

გთავაზობთ სურათებს:

წყარო: იხილეთ აქ.

ილია ბოჭორიშვილი

ვებგვერდის ადმინისტრატორი.

ამ პოსტის მოსაწონებლად საჭიროა ავტორიზაცია: click here